امروز : - Friday 13 December 2019

مراقبت تکاملی یگانه نوزاد (NIDCAP)

Newborn Individualized Developmental Care and Assessment Program ( NIDCAP ) فراگیرترین  مدل مراقبتی  از  نوزادان نارس و ترم  و خانواده های آنها می باشد که  مبتی بر شواهد بوده و  شامل مراقبت در بیمارستان و گذار به منزل می باشد. NIDCAPسبب بهبود قابل توجه پیش آگهی زود رس ودیر رس در این گروه از نوزادن می گردد. نوزادانی که با این روش مراقبت می شوند مدت اقامت کوتاه تروابتلای کمتری به بیماری مزمن ریه خواهند داشت. همچنین این گروه از نوزادان کمتر به تاخیر تکاملی مبتلا می شوند .

در این برنامه مراقبتی اساس کار درک و خواندن زبان ونشانه های رفتاری نوزدان نارس به خصوص زمانی که در بخش مراقبت ویژه نوزادان بستری هستند می باشد.

برای توجه خاص به نوزادان نارس ،17نوامبربه عنوان روز جهانی نوزاد نارس نام گرفته ورنگ بنفش به عنوان سنبل ونشانه آسیب پذیری، حساسیت و منحصر به فرد بودن نوزادان نارس انتخاب شده است.

چهار چوبی که به ما در درک وبررسی رفتار نوزاد نارس کمک می کند سین اکتیو تئوری نام دارد. این نظریه توسط هاید لیس الس (H.Als)،بنیانگذاری شده است.

در این نظریه رفتار های نوزادبر اساس عملکرد 5 سیستم دسته بندی می شوند.

1)     سیستم حرکتی 2)سیستم اتونوم یا خودکار 3)وضعیت وحالت خواب و بیداری 4)سیستم توجه/تعامل 5)سیستم خود تنظیمی.

فرآیند تعامل (چگونه5 سیستم باهم کار می کنندیا از یکدیکر تاثیر می پذیرند)آن چیزی است که معنی اصطلاح سین اکشن (یاهم کنش Synaction) را تشکیل می دهد.از نظر هاید لیس الس در واقع نوزاد سه محیط امن را برای تکامل خود تجربه می کند. یکی رحم مادر وسپس آغوش والدین ودر نهایت محیط جامعه واجتماع،این سه محیط باید امنیت لازم را برای برای تکامل مغزنوزادو سپس شیرخوار،کودک،نوجوان وبالغ فراهم کندتا انسان سالمی تحویل جامعه گردد.

نوزادی که نارس متولد می شودزودتر از موعد از محیط امن رحم مادر جدا می شود وبه جای قرار گرفتن در محیط امن دوم یعنی آغوش والدین (همچنانکه نوزادان ترم قرار می گیرند) در بخش مراقبت ویژه نوزادان که محیطی با انواع محرک های آسیب رسان از قبیل نور،صداو دستکاری های غیر ضروری می باشد قرار می گیردواز آغوش والدین جدا می ماند،بنابراین باتوجه به اینکه5سیستم بدن شیر خوار نارسهنوز تکامل لازم رابرای برقراری خود تنظیمی وتعامل کسب نکرده انداگر چه تلاش می کند که به این تعادل برسدولی در بسیاری لز موارددچار استرس می شود.نوزاد نارس ،استرس خود رادرهر سیستم با نشانه های رفتاری خاص از قبیل شلی اندام ها،باز کردن اندام ها،حرکات لرزشی وباز وبسته کردن،پیچ وتاب خوردن،باز کردن ودور کردن انگشتان دست،تغییر رنگ به قرمز،آبی ،بنفش،ویا رنگ پریدگی،افزایش تعداد ضربان قلب وتنفس وبی نظمی تنفسی،سکسکه،خمیازه،عطسه،دفع باد روده ای،تهوع،بیرون دادن آب دهان ویا شیر یا تف کردن،وضعیت های آشفته خواب و بیداری،در هم کشیدن چهره وقیافه،تحریک پذیری وبیقراری،برگرداندن صورت وچشم خود از محرک آسیب رسان وبسیاری نشانه های دیگرابراز می کندکه نیاز به کمک وحمایت های محیطی بیشتری نسبت به نوزاد ترم دارد.علاوه بر اینرفتارهای آرامش وخود تنظیمی رابانشان دادن رفتارهایی از قبیل دست بردن به دهان،تکیه دادن پاها در مقابل تشک،چنگ زدن وگرفتن اشیاءویا دست مراقب،مکیدن ونزدیک کردن دستهاوپاها به هم ولبخند زدن ابراز می دارد.لذا با آگاهی از نظریه هم کنشی وبه کارگیری آن توسط تیم مراقب ودرمان در بخش های مراقبت ویژه نوزادان به خصوص پرستاران و پزشکان می توان با مشارکت دادن خانواده در همه مراحلاز زمان تولد ودر تمام طول بستری نوزاددر بخش مراقبت ویژه نوزادان تازمان ترخیص وبعداز آن وهمچنین کم کردن محرک های محیطیبا خواندن رفتارهای منحصر به فردهر نوزادوتعدیل محیط،به او در تکامل ایمن مغزورشدطبیعی با کمترین آسیب ومعلولیت یا مرگ ومیر کمک کرد.

برنامه مراقبتی نید کپ واهمیت آن در تغذیه نوزاد نارس:

برخی از راهکارها و مداخلات مبتنی برنظریه هم کنشی که مراقبین می تواننددر کمک به نوزادنارس در دستیابی به حالت تعادل استفاده نمایند عبارتند از :

دسته بندی کردن وخوشه ای کردن مراقبت ها،توجه به زمان ارائه مراقبت مبتنی بر نیاز نوزاد،فراهم کردن محیطی آرام از نظرنور وصدا،دوری از وارد کردن چند محرک خوشایند همزمان به نوزاد (نگاه کردن به او،صحبت کردن با او، تغذیه او)نوزاد نارس در یک زمان فقط می تواند روی یک محرک متمرکز شودو آن را دریافت نماید.

بنابراین هنگامی که نوزاد تغذیه می شودهمه انرژی خود راروی هماهنگی سه عمل مکیدن ،بلعیدن وتنفس می گذاردلذا  ا نرژی بیشتری برای تعامل نخواهد داشت،پس،در حین تغذیه نوزاد نبایدچند محرک اضافی به وارد کرد .زمان تغذیه نوزاد نارس زمان تغذیه اوست وبر عکس نوزاد ترم نباید این زمان را برای اجتماعی شدن او در نظر گرفت.زمان تغذیه بایدمحیط بسیار آرام وساکت وبا حداقل تعامل اجتماعی باشد.همیشه باید توانایی وآمادگی نوزاد نارس را برای هر نوع مداخله به دقت مشاهده وبررسی نمود.استفاده از رل ها و حمایت کننده های اندام ها وبدن برای برقراریوضعیت خمیده وراحت برای او از دیگراستراتژی های کمک کننده درکمک به نوزاد در استفاده از پاسخ های خود تنظیمی توسط اوست.قرار دادن دست وانگشتانش در نزدیکی دهان او،یا دادن چیزی به او برای مکیدن ویا قرار دادن انگشت مراقب در کف دستش برای چنگ زدن،وضعیت دهی صحیح به او،استفاده از آشیانه،کم کردن نور وصداوقرار دادن محرک های چشمی مناسب و عکس وعروسک های نرم وایمن در محدوده دید او در زمان های هوشیاری و نیاز او و بسیاری از موارد دیگر که به شیر خوار نارس در رسیدن به حالت تعادل و کسب رفتارهای آرامش کمک نمایند.نکته مهم این است که در تمام این مداخلات باید به رفتارهای استرس و آمادگی نوزاد توجه نمودوفواصلی از استراحت را بعد ازانجام هر اقدام باو دادو اگر نوزادرفتار های ثبات و آرامش را نشان داد می توانیم به تدریج و آرامی به اقدام کمک کننده خود ادامه دهیم. در برنامه نید کپ سه عنصر اصلی مورد توجه عبارتند ازنوزاد، خانواده ومراقبین/ پرسنل.

اهمیت ارتباط در بخش های ویژه نوزادان :

ماهیت پیچیده مراقبت ودرمان در بخش های ویژه نوزادان استفاده ازدستگاه های پیشرفته و متنوع برای حفظ حیات شکننده ترین وآسیب پذیر ترین موجود انسانی واسترس ناشی از دقتو حساسیت بسیار بالا در امر مراقبت ودرمان این بیماران فضای خاصی رادر این بخش ها ایجاد میکند که سبب شده که ارتباط مناسب در بخش های مراقبت ویژه نوزادان از اهمیت ویژه ای بر خوردار باشد.

فضای مثبت کار تیمی و تغییر نگاه تیم مراقبتی نسبت به حضور طولانی والدین و در گیرکردن آنها درامر مراقبت از نوزاد،از جمله موارد کلیدی است که می تواند منجر به دگر گونی جو پر استرس بخش شده وفضایی را رقم بزند که در آن همه افراد اعم از نوزادووالدین،پرستار وپزشک وسایراعضاتیم درمانی رشد کرده و منتفع شوند.

مثلث خانواده ،نوزادوتیم درمان در رویکردمراقبت تکاملی جایگاه ویژه داردو کم توجهی به آن،نتایج نامناسب و ماندگاری را مخصوصا از نظر تکاملی بر نوزاد خواهد گذاشت.

از جمله اساسی ترین موضوعات مطرح در ایجادمحیط مثبت در بخش های ویژه مراقبت نوزادان تغییر در فلسفه حاکم بر بیمارستان هاو بخش ها در رابطه باحضور والدین است.در رویکرد جدید مبتنی بر مدل مراقبتی نید کپوالدین جزء جدایی ناپذیر از تیم مراقبتی در نظر گرفته می شوند.

تغییر دیدگاه مراقبت محور به سمت مراقبت رابطه محورمیتواند تحولی اساسی در ایجاد مراقبت انسانی ویگانه (منحصر به فرد)ایجاد کند.مراقبتی که انرژی مثبت آنفرایند درمان وبهبودی را تسریع کرده وطول مدت بستری راخواهد کاست.به منظور حصول به چنین دستاوردی تامل یا رفلکشن میتواند نقش به سزایی ایفا کند .به کارگیری رفلکشن درارتباط با همکاران ،خانواده ونوزاد در ایجاد محیط مثبتی که افراد در آن درک مناسبی ازارتباطات به دست می آورند کمک شایانی خواهد کرد ومانع از ایجادویا تکراررفتارهاومراقبت هلیا درمانی خواهد شدکه احتمالا عوارض وصدماتی را بر جای خواهد گذاشت.

در فرآیند رفلکشن ،فرد تمرین می کندکه راجع به افکار احساسات واعمال خود باز اندیشی وتامل کرده واز آنچه در ارتباط با نوزاد،خانواده وهمکاران انجام می دهد درک جدید و متفاوتی به دست آورد که که جنبه آموزنده واصلاح کننده داشته ومنجر به تغییر رفتاروارتقاءکیفیت مراقبت در شرایط مشابه شود.

در چرخه رفلکشن،فردوقایع یک روز کاری راازنوموردبررسی قرارمی دهدوازخود می پرسدکه چه اتفاقی افتاده است؟آیا از آنچه به وقوع پیوسته است احساس رضایت وخشنودی دارم؟اگر حس خوبی دارم یا ندارم دلیل آن چیست؟از این موقعیت مراقبتی یاارتباطی با بیمار یا خانواده بیمارم آنها چه نفعی برده اند؟آیا توانسته ام از آن در ارتقاءمدیریت مراقبت یا درمان بیمارم بهره ببرم؟چه جایگزین های بهتری برای این رفتاریا مراقبت می توانست وجود داشته باشد؟واگر مجددا در چنین موقعیتی قرار بگیرم رفتار بهتری وجود خواهد داشت؟با توجه به تامل وآنالیزی که روی این فرآیندمراقبتی یا رتباطی انجام دادم در روز یا روز های بعدودر شرایطمشابه چگونه رفتاری را ازخود بروز خواهم دادیا چگونه مراقبتی رااجرا خواهم کرد.

متاسفانه انجام رفلکشن در کریکولوم پزشکی وپرستاری کشور ما مورد توجه قرار نگرفته واین در حالی لست که در کشورهای توسعه یافته دنیاانجام رفلکشن جزء آموزش های اصلی این افراد محسوب می شود به طوری که تمرین انجام رفلکشناز دوران دانشجویی آغاز ودر دوره شروع به کار حرفه ای کاملا درونی شده است.

ضرورت انجام رفلکشن امتناع از قضاوت دیگران ونقد رفتار خود است.پرستاران وپزشکانی که در جهت ارتقاءکیفیت درمان ومراقبت وارتباط در بخش،تصمیم به انجام رفلکشن می گیرندباید دیدی بازنسبت به تغییرداشته وتلاش کننددر این فرآیند به دنیا از نگاه دیگران بنگرند.امید استکه ضرورت انجام رفلکشن،توجه به ارتباط مثبت سازنده وسیاست درهای باز بخش مراقبت ویژه به روی والدین در سیستم درمانی ومراقبت کشور ما نهادینه شده وبیمار و خانواده و تیم درمان از این تغییردیدگاه بهرمند شوند.



1396/08/02